24 lutego w siedzibie Fundacja na rzecz Nauki Polskiej oficjalnie zainaugurowaliśmy realizację Międzynarodowej Agendy Badawczej (MAB) w ramach Centrum Doskonałości P4Health. Grant w wysokości 8 mln euro stanowi kluczowy element komplementarnego modelu finansowania, który pozwala nam rozwijać długofalowy program badawczy w obszarze medycyny precyzyjnej.
– Neurony to tylko fragment opowieści o mózgu. Stanowią zaledwie jedną trzecią wszystkich komórek. Pozostała część to komórki glejowe, które 150 lat temu, w momencie odkrycia, uznano za klej wypełniający przestrzeń pomiędzy neuronami i nadający mózgowi kształt. Dziś wiemy, że komórki glejowe, choć zdecydowanie mniej znane, mają ogromne znaczenie dla funkcjonowania mózgu – tymi słowami prof. Bastian Hengerer otworzył nowy rozdział w historii P4Health.
Grant przyznany w ramach programu Międzynarodowe Agendy Badawcze (MAB) jest jednym z trzech elementów finansowej układanki, które przekształcają ambitną wizję w pełni funkcjonalne Centrum Doskonałości P4Health.
Astrocyty – nowa perspektywa w leczeniu chorób mózgu
Prof. Bastian Hengerer, neurobiolog z ponad 30-letnim doświadczeniem w branży farmaceutycznej, który w swojej karierze odpowiadał m.in. za rozwój leków w Boehringer Ingelheim, jest liderem projektu MAB, a zarazem dyrektorem Centrum P4Health.
Podczas kick-offu profesor tak wyjaśnił istotę nowego podejścia badawczego opartego na astrocytach, czyli jednym z rodzajów komórek glejowych: – Astrocyty to komórki, które nie kontaktują się ze sobą elektrycznie, jak neurony, ale są kluczowe dla utrzymania neuronów przy życiu. Mają kontakt z naczyniami krwionośnymi i zakończeniami nerwowymi, transportując substancje odżywcze i „sprzątając” system – tłumaczył prof. Hengerer. – Naszym celem jest poznanie tej niezbadanej do tej pory przestrzeni jaką jest biologia astrocytów i rozwój nowego podejścia do leczenia chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera czy Parkinsona, oraz zaburzeń psychicznych, w tym depresji.
Dzięki doświadczeniu przemysłowemu lidera, projekt kładzie duży nacisk na przełożenie odkryć laboratoryjnych na realne rozwiązania dla pacjentów. – Wiem, czego potrzebuje przemysł, dlatego wiem też, jak musimy działać: precyzyjnie wykorzystując nasze zasoby, by przekształcić idee w rzeczywistość – podkreślał profesor.
Projekt realizowany jest przez międzynarodowy zespół badawczy łączący doświadczenie przemysłowe i akademickie – obok prof. Bastiana Hengerera tworzą go dr Agnieszka Krzyżosiak, dr Michał Ślęzak oraz dr Mykhailo Batiuk, reprezentujący komplementarne kompetencje w obszarze biologii molekularnej, neurobiologii oraz zaawansowanych metod profilowania komórkowego.
Nauka blisko społeczeństwa
Wagę społeczną projektu podkreślił w swoim wystąpieniu prof. Maciej Żylicz, prezes Fundacji na rzecz Nauki Polskiej. Zwrócił uwagę, że biotechnologia i medycyna to dziedziny, które pracują bezpośrednio na naszym organizmie, wpływając na jakość życia i proces starzenia. Właśnie takie działania jak Centrum Doskonałości Precyzyjnego Fenotypowania i Bankowania Danych Biologicznych dla Spersonalizowanego Zdrowia Mózgu są nam wszystkim bliskie, bo prawdopodobnie każdy z nas ma obecnie w swoim otoczeniu osoby, które cierpią z powodu różnego rodzaju chorób czy zaburzeń funkcjonowania układu nerwowego – mówił prof. Żylicz, zapowiadając wystąpienia dziesięciorga liderów i liderek projektów, które tego dnia oficjalnie inaugurowały swoją działalność w ramach Międzynarodowych Agend Badawczych.
Synergia finansowania – klucz do stabilności
Obecna na uroczystości wiceminister nauki i szkolnictwa wyższego, prof. Maria Mrówczyńska, zwróciła uwagę na kluczową rolę komplementarności funduszy. Podkreśliła, że współpraca między ministerstwem a fundacją pozwala na pełne wykorzystanie potencjału polskich ośrodków badawczych.
Realizacja P4Health opiera się na unikalnej strukturze finansowania, która gwarantuje stabilność środków na kolejne lata i możliwość prowadzenia badań na światowym poziomie. Fundamentem jest prestiżowy grant Teaming for Excellence (15 mln euro) z Komisji Europejskiej, który Łukasiewicz – PORT – wraz z partnerami z King’s College London i francuskim CERBM – realizuje już od ponad roku. W ramach pięciu platform technologicznych naukowcy dążą do rozwoju medycyny 4P: predykcyjnej, prewencyjnej, personalizowanej i partycypacyjnej, swoje wysiłki skupiając na chorobach onkologicznych.
W ramach środków komplementarnych wsparcie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (7 mln euro) umożliwi rozwój platform i infrastruktury badawczej. Grant MAB FENG (8 mln euro) z Fundacji na rzecz Nauki Polskiej jest natomiast celowanym dofinansowaniem grup badawczych i rekrutacji światowej klasy talentów w obszarze neurologicznym.
P4Health: od projektu do centrum
Dzięki pozyskaniu kompletu finansowania, P4Health nie jest już pojedynczym projektem – to samodzielna jednostka w strukturze Łukasiewicz – PORT, zdywersyfikowane źródła dofinansowania i ambitna agenda badawcza, która może uczynić wrocławski instytut jednym z najważniejszych punktów na europejskiej mapie badań biomedycznych.
