Projekt WABIO – „Od odpadów do produktów: hydrotermalna i biologiczna waloryzacja strumieni odpadowych na potrzeby biogospodarki” – zdobył ponad 7 mln zł w programie TEAM NET Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki. Konsorcjum opracuje i zweryfikuje prototyp biorafinerii – pracami w Łukasiewicz – PORT pokieruje prof. Andrzej Białowiec.
Bioodpady – w tym osady ściekowe, odpady żywności oraz produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego – stanowią jedno z kluczowych wyzwań środowiskowych współczesnej gospodarki. Jednocześnie są znaczącym, choć wciąż niewystarczająco wykorzystywanym źródłem węgla organicznego, który może stać się surowcem dla przemysłu chemicznego, rolnictwa i energetyki.
Projekt WABIO realizowany będzie przez Łukasiewicz – PORT w konsorcjum z Politechniką Poznańską jako liderem. TEAM NET wspiera tworzenie silnych konsorcjów badawczych w obszarach o wysokim potencjale innowacyjnym, oferuje środki na finansowanie interdyscyplinarnych badań realizowanych przez sieć współpracujących zespołów kierowanych przez wybitnych naukowców.
W tym naborze finansowanie o łącznej wysokości prawie 90 mln zł otrzymało osiem projektów z najlepszych polskich ośrodków badawczych, w tym m.in. Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Warszawskiej i Politechniki Gdańskiej.
Od unieszkodliwiania do waloryzacji bioodpadów
Dominujące dziś metody zagospodarowania bioodpadów – kompostowanie czy fermentacja metanowa – koncentrują się przede wszystkim na ich stabilizacji i odzysku energii. WABIO proponuje podejście wykraczające poza ten schemat: przekształcenie bioodpadów w produkty chemiczne o wysokiej wartości dodanej.
– Jest to nowe otwarcie technologiczne, które może być konkurencyjne wobec tradycyjnych kompostowni i biogazowni – wyjaśnia lider Grupy Badawczej Inżynierii Biomateriałów i Technologii Środowiskowych, prof. Andrzej Białowiec, który do Łukasiewicz – PORT dołączył w październiku 2025 r. – Z bioodpadów chcemy wytworzyć średniołańcuchowe kwasy organiczne do zastosowań w przemyśle kosmetycznym, farmakologicznym i paliwowym.
Takie podejście wpisuje się w założenia biogospodarki, w której odpady stają się pełnoprawnym zasobem surowcowym.
Zintegrowana biorafineria – połączenie procesów hydrotermalnych i biotechnologicznych
Rdzeniem projektu jest opracowanie i demonstracja zintegrowanej biorafinerii łączącej hydrotermalne przetwarzanie odpadów z biologicznym wydłużaniem łańcucha karboksylowego.
W pierwszym etapie bioodpady poddawane są hydrotermalnej obróbce, w wyniku której powstaje m.in. hydrochar – materiał o potencjale wykorzystania jako odnawialne paliwo stałe. Frakcja ciekła stanowi następnie surowiec do dalszego przetwarzania biologicznego, w wyniku którego powstają kwasy tłuszczowe.
– W tej koncepcji łączymy procesy termochemiczne z biotechnologicznymi, dzięki czemu sprawność oraz kompletność układu wzrasta. Z założenia jest to system bezodpadowy i samowystarczalny energetycznie – wskazuje prof. Białowiec. – Rozwiązanie to posiada wysoki potencjał komercjalizacji i może stanowić nowe otwarcie na rynku zagospodarowania odpadów.
Projekt obejmuje budowę prototypowego systemu biorafinacji oraz jego walidację w warunkach zbliżonych do rzeczywistych.
Bariery technologiczne w hydrotermalnym przetwarzaniu bioodpadów
Dotychczasowe próby wdrażania hydrotermalnej karbonizacji w skali przemysłowej napotykały istotne ograniczenia technologiczne. Jednym z kluczowych wyzwań było zaprojektowanie reaktora o przepływie ciągłym, zdolnego do stabilnej i bezpiecznej pracy w warunkach podwyższonej temperatury i wysokiego ciśnienia. Równocześnie problemem pozostawało efektywne zagospodarowanie frakcji ciekłej powstającej w procesie, która może zawierać związki utrudniające przebieg dalszych procesów biologicznych. Projekt WABIO proponuje rozwiązania dla tych wyzwań.
W ramach prac badawczych planowane jest również wykorzystanie narzędzi modelowania i optymalizacji procesów, w tym sztucznych sieci neuronowych, a także wdrożenie koncepcji monitorowania procesów w czasie rzeczywistym.
WABIO jest projektem jednoznacznie osadzonym w kontekście transformacji energetycznej i surowcowej. Potencjalne korzyści obejmują ograniczenie emisji związanych z zagospodarowaniem bioodpadów, zmniejszenie zależności od surowców kopalnych oraz tworzenie nowych strumieni przychodów z odpadów o niskiej lub ujemnej wartości rynkowej.
