Prowadzą warsztaty, przygotowują autorskie scenariusze zajęć, uczestniczą w wydarzeniach popularnonaukowych. Za działaniami Ogrodów Doświadczeń stoją edukatorzy o różnych specjalizacjach, których łączy umiejętność przystępnego opowiadania o złożonych zagadnieniach naukowych.
Różne specjalizacje, jeden zespół
– Ciekawość świata jest zaraźliwa, a najlepszym sposobem na naukę jest zadawanie pytań, eksperymentowanie i samodzielne odkrywanie. W Ogrodach Doświadczeń mamy do tego odpowiednie zaplecze – sale i laboratoria przygotowane z myślą o prowadzeniu zajęć dla dzieci i młodzieży. Dzięki temu uczestnicy mogą samodzielnie doświadczać i obserwować omawiane zjawiska – mówi Patrycja Pikoń-Kwiatkowska koordynująca pracę zespołu edukatorów, biolog i edukatorka z ponad dziesięcioletnim doświadczeniem w pracy z dziećmi i młodzieżą. Już podczas studiów uczyła biologii i chemii, później kierowała sekcją animacji w Humanitarium, dziś odpowiada za organizację i rozwój działań edukacyjnych Ogrodów Doświadczeń.
Zespół tworzą specjaliści z różnych dziedzin – od biologii i chemii po antropologię fizyczną i bezpieczeństwo żywności.
Adrian Patej jest chemikiem, który popularyzacją nauki zajmuje się już ponad 10 lat. Działał w Kole Naukowym Chemików „Jeż” na Uniwersytecie Wrocławskim, zdobywał nagrody na Festiwalu Pokazów Chemicznych w Toruniu, tworzył podcasty i pracował jako dziennikarz naukowy Akademickiego Radia Luz. Ma także doświadczenie w prowadzeniu badań naukowych, zdobyte podczas pracy nad doktoratem.
W Ogrodach prowadzi warsztaty i szkolenia, tworzy scenariusze gier edukacyjnych, w tym terenowych. Jak sam mówi, zależy mu na przekazywaniu nie tylko wiedzy: –Chciałbym przekazywać również sposób myślenia o nauce. Chodzi o to, żeby nie przyjmować gotowych odpowiedzi bez refleksji, tylko zadawać pytania, sprawdzać różne możliwości i wyciągać wnioski na podstawie obserwacji i wyników – mówi Adrian.
W pracy z dziećmi wykorzystuje swoje wrodzone poczucie humoru, dzięki któremu szybko angażuje uczestników w zajęcia i swobodnie odpowiada nawet na najbardziej zaskakujące pytania.
Małgorzata Tomaszewska, absolwentka chemii biologicznej oraz zarządzania i inżynierii produkcji, łączy prowadzenie zajęć z organizacją ich zaplecza. Tworzy scenariusze, przygotowuje gry terenowe i szkolenia dla nauczycieli, a także odpowiada za procesy zakupowe, dokumentację finansową i logistykę działań Ogrodów. Dba o to, by wszystkie elementy organizacyjne i administracyjne były dobrze uporządkowane, a w jej arkuszach Excela wszystko się zgadzało.
– W tej pracy najbardziej lubię różnorodność. Część czasu spędzam z uczestnikami podczas warsztatów – zarówno z tymi najmłodszymi, jak i starszymi – a część przy zadaniach organizacyjnych i administracyjnych. Dzięki temu nie ma rutyny i mogę łączyć różne obszary, które naprawdę lubię – mówi Gosia.
Zofia Wołyniec-Kuzia jest inżynierem bezpieczeństwa żywności. Zanim trafiła do Ogrodów Doświadczeń, pracowała w laboratorium jakości żywności. Choć sama praca była dla niej ciekawa, brakowało jej tam kontaktu z ludźmi. W Ogrodach znalazła więc idealne połączenie – nadal pracuje w laboratorium, ale dziś zdecydowanie nie może narzekać na brak relacji z uczestnikami zajęć. Jej łagodne usposobienie i duże pokłady cierpliwości dobrze sprawdzają się zwłaszcza w pracy z najmłodszymi. Zosia jest pasjonatką przyrody i tym zachwytem chce zarażać podczas zajęć. Lubi zagadki i chętnie przemyca je do tworzonych scenariuszy. A kiedy potrzebuje chwili oddechu, układa klocki LEGO – na jej biurku stoi złożony własnoręcznie bukiet kwiatów.
– Staram się, aby uczestnicy wychodzili z zajęć z poczuciem, że wokół nas jest jeszcze mnóstwo rzeczy do odkrycia – mówi Zosia.
Sandra Szostak jest antropolożką fizyczną, a w centrum jej zainteresowań znajduje się człowiek – jego historia, ewolucja i biologia. Choć jest najkrócej w zespole Ogrodów Doświadczeń, szybko odnalazła się na edukacyjnej ścieżce. Złożone zagadnienia przedstawia w sposób przystępny, bez nadmiernego upraszczania ich naukowej wartości i szuka takich metod, które angażują uczestników zajęć od pierwszych minut.
– Najbardziej cieszy mnie, kiedy uczestnicy zaczynają zadawać pytania i samodzielnie dochodzić do odpowiedzi. Wtedy wiem, że zajęcia naprawdę uruchomiły ich ciekawość – mówi Sandra.
Nauka przez doświadczenie
Ogrody Doświadczeń wykorzystują podejście STEM, łączące nauki przyrodnicze (Science), technologię (Technology), inżynierię (Engineering) i matematykę (Mathematics). Jego istotą jest uczenie poprzez działanie, rozwiązywanie problemów i samodzielne dochodzenie do wniosków. Podczas zajęć uczestnicy obserwują zjawiska, prowadzą doświadczenia, porównują wyniki i próbują znaleźć odpowiedź na postawione pytanie.
Podczas warsztatów dotyczących fluorescencji uczestnicy sprawdzają, co łączy kurkumę, tonik i witaminę B12, obserwują substancje w promieniowaniu UV, samodzielnie pozyskują chlorofil z roślin, a następnie wykorzystują fluorescencyjne barwniki w kolejnych zadaniach. Abstrakcyjne na początku zjawisko, staje się czymś, co można samodzielnie zaobserwować i zbadać.
Na zajęciach „Superwytrzymałe bańki mydlane” punktem wyjścia są właściwości wody, zjawiska hydrofobowości i hydrofilowości. „Chemia na talerzu” pozwala przyjrzeć się składnikom żywności, barwnikom naturalnym i syntetycznym. W scenariuszu „Kto zjadł pączka, czyli zbrodnia doskonała” z kolei, uczestnicy analizują odciski palców, ślady butów i grupy krwi, aby rozwiązać zagadkę kryminalną.
Tego nie ma w scenariuszu
Nie tylko na kampusie
Warsztaty laboratoryjne są tylko częścią działalności Ogrodów Doświadczeń. Zespół prowadzi także półkolonie, zajęcia urodzinowe, gry terenowe i szkolenia. Realizuje projekt polsko-niemiecki „Transgraniczne Ogrody Doświadczeń” i regularnie uczestniczy w wydarzeniach popularyzujących naukę, np. w corocznym Pikniku Naukowym na Stadionie Narodowym w Warszawie.
Ogrody rozwijają również współpracę z partnerami biznesowymi. Łukasiewicz – PORT realizuje już działania z BASF i KOGENERACJĄ S.A., planowane są kolejne porozumienia.
Warto popularyzować naukę
– Nie trzeba zajmować się nauką zawodowo, żeby interesować się jej rozwojem i najnowszymi osiągnięciami. Warto rozumieć, w jaki sposób powstaje wiedza naukowa, umieć zadawać pytania i krytycznie oceniać informacje. Szczególne znaczenie ma praca z dziećmi i młodzieżą, bo to właśnie wtedy można rozbudzać zainteresowanie nauką i technologią. Jako instytut badawczy nie tylko tworzymy wiedzę i rozwijamy nowe technologie. Chcemy też odpowiedzialnie i przystępnie o nich mówić – podsumowuje Marek Staniewicz, dyrektor Departamentu Społecznej Odpowiedzialności Nauki, w ramach którego działają Ogrody Doświadczeń.
