– Gdybym miał wybrać jedno słowo istotne dla rozwoju onkologii, powiedziałbym: połączenia – tymi słowami dr Stefaan van Gool z Immun-Onkologisches Zentrum Köln podsumował to, co przez kilka dni wracało w rozmowach uczestników konferencji PORT for Health: Oncology 2026. Naukowcy i klinicyści byli zgodni: przyszłość należy do terapii łączonych, medycyny precyzyjnej i bliskiej współpracy między laboratorium a kliniką.
Współpraca i połączenia ważniejsze niż pojedyncze odkrycia
Dr Stefaan van Gool, specjalizujący się w immunoterapii nowotworów mózgu, podkreślał, że zbyt często koncentrujemy się na jednym elemencie – jednym leku, jednym mechanizmie, jednym odkryciu. Tymczasem skuteczność leczenia zależy od połączenia różnych podejść terapeutycznych i wiedzy specjalistów z różnych obszarów.
– Rozwój skutecznych terapii wymaga dziś ścisłej współpracy między naukowcami prowadzącymi badania podstawowe, zespołami zajmującymi się badaniami translacyjnymi i lekarzami w bezpośrednim kontakcie z pacjentami – mówił dr Van Gool. – To badania podstawowe uczą nas, jak projektować skuteczne kombinacje terapii, a klinicyści, jak wykorzystywać wiedzę z laboratoriów dla dobra pacjentów.
Podobne przekonanie wyrażała dr Aurélie Poli z Luxembourg Institute of Health: – Onkolodzy powinni mieć możliwość korzystania z całego wachlarza dostępnych narzędzi. Oczywiście chirurgia, radioterapia i chemioterapia pozostaną podstawą leczenia, ale żeby skuteczniej pomagać pacjentom, potrzebujemy nowych terapii.
Komórki glejaka w sieci połączeń nerwowych
Keynote speakerem konferencji, która 28 i 29 maja zgromadziła we Wrocławiu naukowców skupionych wokół różnych aspektów badań nad nowotworami, był prof. Frank Winkler z Universitätsklinikum Heidelberg – laureat The Brain Prize 2025, jednej z najważniejszych nagród w dziedzinie neurobiologii. Swój wykład badacz poświęcił glejakowi wielopostaciowemu – jednemu z najbardziej agresywnych nowotworów mózgu.
Wyniki badań jego zespołu pokazują, że komórki tego guza nie funkcjonują w izolacji: pozostają w aktywnej komunikacji z otaczającymi je komórkami i strukturami układu nerwowego. To odkrycie zmienia sposób myślenia o leczeniu glejaka – nie wystarczy atakować samych komórek nowotworowych, trzeba uwzględnić cały kontekst, w jakim funkcjonują.
– Dla uczestników konferencja była okazją do natychmiastowego przenoszenia wiedzy w stronę praktyki klinicznej. – Przeglądam swoje notatki i zastanawiam się, co powinienem zmienić w swoim podejściu. Napisałem już do współpracownika, żeby przyjrzał się dwóm nowym podtypom komórek NK – mówił dr Van Gool. – To nie są wakacje, to zdobywanie nowych spostrzeżeń i przekładanie ich na opiekę nad pacjentami.
Medycyna precyzyjna zamiast jednego rozwiązania dla wszystkich
Dr Helen Kakkassery z King’s College London przedstawiła wyniki badań nad rzadkim nowotworem związanym z implantami piersi (BIA-ALCL – breast implant-associated anaplastic large cell lymphoma). W ramach współpracy ośrodków King’s College London i Łukasiewicz – PORT naukowcy wykorzystują zasoby biobanku do analizowania zmian zachodzących w układzie odpornościowym pacjentek i poszukiwania nowych możliwości terapeutycznych.
Dr Kakkassery zwracała uwagę, że różnorodność przypadków, z jakimi pracują lekarze, wymaga zindywidualizowanego podejścia do każdego z nich: – Przyszłość to przede wszystkim bardzo precyzyjne i indywidualnie dopasowane leczenie każdego pacjenta.
Rak jako choroba przewlekła – nowe wyzwanie dla onkologii
Postęp w leczeniu nowotworów oznacza również coraz dłuższe życie z chorobą. To sukces, ale też nowe wyzwania dla nauki. – Mamy coraz więcej pacjentów, którzy żyją długo po rozpoznaniu choroby. Jednak wiele powikłań, takich jak zmęczenie, neuropatie obwodowe czy zaburzenia funkcji poznawczych, ma ogromny wpływ na jakość ich życia, a wciąż niewiele wiemy o mechanizmach ich powstawania – mówił dr Andrew Shepherd z University of Texas MD Anderson Cancer Center.
Zdaniem badaczy jednym z najważniejszych wyzwań kolejnych lat będzie nie tylko skuteczniejsze leczenie nowotworów, ale także ograniczanie skutków ubocznych terapii i lepsze wspieranie pacjentów po zakończeniu leczenia.
Dr Aurélie Poli zwracała uwagę, że długofalowym celem powinno być przekształcenie części nowotworów w choroby, z którymi pacjenci mogą żyć przez wiele lat: – Mam nadzieję, że będziemy dysponować wystarczającą liczbą narzędzi, aby traktować raka jak chorobę przewlekłą. Właśnie tak wyobrażam sobie przyszłość – leczenie nowotworów pozwalające na wydłużenie życia pacjentów i utrzymanie dobrej jakości tego życia.
Od rozmowy do długofalowej współpracy
– To była dobra okazja, żeby dowiedzieć się, co dzieje się w innych zespołach, porozmawiać i zastanowić się, jak z tych spotkań mogą wyniknąć konkretne wspólne przedsięwzięcia badawcze – mówił dr Wojciech Krężel z Institut de Génétique et de Biologie Moléculaire et Cellulaire.
PORT for Health to coroczna konferencja naukowa organizowana od 2021 roku przez Łukasiewicz – PORT. Wydarzenie gromadzi naukowców, klinicystów i przedstawicieli przemysłu, którzy wspólnie dyskutują o najważniejszych postępach w naukach o życiu i medycynie translacyjnej. Każda edycja poświęcona jest jednemu z kluczowych wyzwań biomedycznych, naprzemiennie koncentrując się na neuronauce i onkologii.
W 2027 r. zapraszamy na konferencję poświęconą najnowszym wynikom badań w neuronauce.
